Vinsamleg tilmæli til nýja skólastjórans

Velkominn til starfa. Ég vona innilega að þú verðir farsæll í starfi en ég skal viðurkenna að ég er ekki full bjartsýni.  Það er ástæða fyrir því að þú ert í þessu starfi. Þér ætti að vera sú ástæða ljós.

Þá skil ég engan veginn hvernig hægt er að rökstyðja það með málefnalegum hætti að aðstoðarskólastjórastaða sé lögð niður þegar hægt er að búa til aðstoðarskólastjórastöðulíki strax á eftir. Ég vona að um þann rökstuðning verði beðið með formlegum hætti.

Hitt er annað mál að þú sýndir sveitarstjórninni fingurinn og hún lýsti yfir fullum stuðningi við þig samt svo kannski er einhver töggur í þér. Það má vona.

Það er eitt sem mig langar að biðja þig um. Viltu vinsamlegast fara vel yfir eineltismál í skólanum. Einelti hefur því miður verið vandi í Hafralækjarskóla. En honum hefur verið afneitað. Kallaður eitthvað annað eins og stríðni eða eitthvað þvíumlíkt. Það breytir engu um þá staðreynd að sumir nemendur skólans hafa upplifað mikið einelti. Og upplifa enn mikið einelti. 

Áður en ég verð sökuð um niðurrifsstarfsemi og hvaðeina þá vil ég benda á að ég er alveg jafnsek og aðrir sem unnið hafa í skólanum. Ég var sannfærð um á þeim tíma sem ég vann þarna að ekkert einelti væri í skólanum. Viðhorfið var á þá leið að einn nemandinn væri t.d.bara ,,veiklundaður" á meðan annar ,,hafði ekki mikla félagsþörf." Þessir nemendur og fleiri frá sama tíma hafa komið fram og talað um einelti. Það er ekki upplifun okkar fullorðna fólksins* sem skiptir máli heldur upplifun barnanna. Ef þau upplifa einelti þá er það einelti. 

Þá vil ég einnig taka fram að ég álasa starfsfólki ekki fyrir að taka ekki eftir eineltinu. Það er mjög lúmskt og dulið. Þá eru þolendur eineltis iðulega sannfærðir um að þeir beri sök á eineltinu og segja ekki frá. Hins vegar álasa ég fólki fyrir að taka ekki á einelti þegar frá því er sagt.

Ég bið þig lengstra orða að athuga málið. Ef mér skjátlast þá er það bara fínt. Ef ekki viltu þá í guðanna bænum taka á því.

*Mig langar að benda hér á rannsókn Muzafer Sherif sem sýnir að fólk aðhyllist smám saman skoðun hópsins í stað eigins mats.

Sambærilegt starf

Þar sem nokkur umræða hefur spunnist um rétt einstaklinga til starfstilboða langar mig að leggja orð í belg.

Þegar mitt starf var lagt niður 2010 stóð á þeim pappír sem ég fékk í hendur að ég hefði rétt til biðlauna, sem ég þáði, og að ég nyti forgangs í sambærilegt starf á vegum sveitarfélaga ef slíkt losnaði. Nú hef ég ekki haldið sérstaklega upp á uppsagnarbréfið, undarlegt nokk, en hægt er að sjá í Fundargerð fræðslunefndar frá 10.6.2013 að sama gilti um annan kennara.

Nú er það ákveðið sjónarmið að vinna sé vinna. Hitt er annað mál að það er lítið réttlæti í því að einstaklingur sem hefur unnið sig upp í starfi og staðið sig vel skuli þurfa að sætta sig við minni ábyrgð, lægri laun og, já, að lækka í virðingarstiganum fyrir engar sakir aðrar en þær að starfið hans er lagt niður. Að því gefnu að hann fái starf áfram.

Nú getum við haft hvaða skoðun á því sem við viljum. Mér fannst það t.d. fullkomlega skiljanlegt þegar þá menntaðasti starfsmaður og deildarstjóri stofnunar hér í sveit afþakkaði ræstingarstarf við sömu stofnun í kjölfar niðurlagningar starfs. Margir voru ósammála mér og hneyksluðust því: „honum var jú boðið starf.“*

Löggjafinn og dómsvaldið eru hins vegar þeirrar skoðunar að einstaklingur eigi rétt sambærilegu starfi, sé það í boði, og má finna marga dóma og úrskurði þar að lútandi.

Því þykir mér það bæði sorgleg og ósanngjörn umræða að einstaklingur sem hafnaði starfi sem ekki var sambærilegt við hið fyrra eigi þ.a.l ekki rétt á sambærilegu starfi þegar það býðst.

*Svona fékk ég söguna frá fyrstu hendi. Það má vera að ég sé auðtrúa en mér þykir eðlilegt að trúa því sem fólk segir mér af högum sínum.

Áríðandi skilaboð til grunnskólakennara landsins

Nú hafa kennarar aldeilis lent í niðurskurði og hagræðingaraðgerðum með sameiningum skóla og niðurlagningu starfa. Þótt kennarar séu starfsmenn sveitarfélaga þá hafa Lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins nr. 70 frá 1996 verið látin gilda um þá sem misst hafa starf sitt.

34. gr. Nú er embætti lagt niður og skal þá embættismaður jafnan halda óbreyttum launakjörum er embættinu fylgdu í sex mánuði frá því að hann lét af starfi, ef hann hefur verið í þjónustu ríkisins skemur en 15 ár, en ella í tólf mánuði, enda hafi hann þá ekki hafnað öðru sambærilegu starfi, óháð því hvort það er á vegum ríkisins eða annars aðila.
Nú tekur maður, er launagreiðslna nýtur skv. 1. mgr., við starfi í þjónustu ríkisins eða annars aðila áður en liðinn er sex eða tólf mánaða tíminn, og skulu þá launagreiðslur samkvæmt þessari grein falla niður ef laun þau er nýja starfinu fylgja eru jöfn eða hærri en þau er hann naut í fyrra embætti. Ef launin í nýja starfinu eru lægri skal greiða honum launamismuninn til loka sex eða tólf mánaða tímabilsins.

Síðastliðinn vetur var tekin sú ákvörðun hér í Þingeyjarsveit að sameina tvær starfsstöðvar Þingeyjarskóla á einum stað. Í kjölfarið misstu nokkrir kennarar vinnuna.* Í stað þess að notast við lög nr. 70/1996 og borga biðlaun var gerður starfslokasamningur við skólastjórann, annan (ef ekki báða?) aðstoðarskólastjórann og fjóra kennara. Þetta er mikilvægt; 

það er komið fordæmi fyrir því að gerðir séu starfslokasamningar við kennara.

Nú veit ég ekki hvernig starfslokasamningunum er nákvæmlega háttað nema það sem ég les í fréttamiðlinum okkar en eftir því sem þar segir þá skerðast greiðslur ekki þótt viðkomandi fái vinnu annars staðar.

Samkvæmt staðfestum heimildum 641.is eru ákvæði í starfslokasamningum amk. tveggja kennara við Litlulaugadeild Þingeyjarskóla, um að jafnvel þó að þeir fái vinnu áður en starfslokasamningurinn rennur út, skerðast greiðslurnar sem samningurinn kveður á um til kennaranna ekki. Og það jafnvel þó svo að þeir fái vinnu hjá Þingeyjarsveit, sem er sú sama Þingeyjarsveit og greiðir þeim laun samkvæmt starfslokasamningum. 

Þeta er afar mikilvægt því skv. 34. laga 70/1996 skerðast launagreiðslur ef launþeginn fær aðra vinnu. Hér er því um (mögulega) mikla kjarabót að ræða og ber að fagna framtaki Þingeyjarsveitar.

Mig langar þó að benda á að ég hnýt um setninguna: "Misjafnt er hve langir starfslokasamningarnir eru, en þeir eru frá fjórum upp í tólf mánuði í tilfellum kennaranna samkvæmt heimildum 641.is." Þarna virðist alla vega einn starfslokasamningurinn einungis gilda í fjóra mánuði en skv. gr. 34 laga nr. 70/1996 er biðlaunaréttur 6 mánuðir hið minnsta. En fólk verður auðvitaða að passa sig á því sjálft að semja ekki af sér.

Atvinna fyrir alla.

Þá gengur Þingeyjarsveit fram fyrir skjöldu með öðru góðu fordæmi sem vert að fagna. 

Eins og áður segir þá hefur verið niðurskurður og hagræðingar í rekstri grunnskóla út um allt land. Kennarar hafa misst vinnu sína þar sem ekki hefur verið næg kennsla fyrir alla. Hins vegar hefur Þingeyjarskóli nú ákveðið í samráði við sína yfirmenn að kennsla sé ekki forsenda ráðningar inn í skólann. Fyrrverandi skólastjóri hefur verið ráðinn aftur við skólann sem verkefnis- og teymisstjóri án kennsluskyldu.

Þann dag var fráfarandi skólastjóri ráðinn til eins árs í 50% stjórnunarstöðu sem verkefnastjóri hjá Þingeyjarskóla og á samkvæmt heimildum 641.is, að vera teymisstjóri yfir 4-7. bekk, án kennsluskyldu. Hann á auk þess að vera staðgengill skólastjóra þegar hann er ekki við.

Ég hélt reyndar að stjórnendur í fámennum skólum hefðu kennsluskyldu en það gleður mig ákaflega að skjátlast í því efni. Þetta opnar á óendanlega möguleika. Nú þarf engin/n með kennsluréttindi að sitja atvinnulaus heima í héraði. Hægt er að ráða fólk inn sem verkefnisstjóra án kennsluskyldu yfir hinu og þessu. Í fljótu bragði dettur mér í hug t.d. verkefnisstjóri yfir námsefni sem má brjóta niður í námsefni eftir námsgreinum, verkefnisstjóri yfir frímínútum, útileikjum, samkomum ofl ofl. Ég sé heldur enga ástæðu til þess að aðrir teymisstjórar séu með kennsluskyldu, þar eru strax komnar nokkrar stöður í viðbót. 

Með þessu framtaki sínu hefur Þingeyjarsveit ekki einungis tekið stórt skref fram á við til að bæta kjör kennara heldur einnig að búa til hálaunastöður á landsbyggðinni.

Frábært framtak.

*Annað starfsfólk hefur væntanlega einnig misst vinnu en þessi færsla lýtur að réttindum kennara.

Besti vinur aðal

Lengi getur vont versnað.

Miðað við þetta er ekki hægt að draga neina aðra ályktun en að fráfarandi skólastjóri verði á einu og hálfu kaupi næsta starfsár við Þingeyjarskóla.

 

Opið bréf til Inga Freys

Ágæti Ingi Freyr.

Ég las pistil þinn Það sem við tölum um þegar við tölum um mafíósa í Skagafirði sem birtist á vef Stundarinnar nýlega.  Pistillinn er hreint ágætur eins og flestir þínir pistlar. Hins vegar finnst mér bera á ákveðnu þekkingar og/eða skilningsleysi gagnvart veruleika fólks sem býr í fámennum samfélögum.

Núna skulum við setja upp ímyndaðar aðstæður. Setjum upp lítið þorp sem í búa um 1500 manns. Í þorpinu er rekin fiskvinnsla og segjum kaupfélag þótt það sé óheppileg tenging. Fiskvinnsluna á sama fjölskyldan og stofnaði hana 1940. Kaupfélagið er í almenna eigu en einhverra hluta vegna hefur sami ættboginn stjórnað því nánast frá stofnun. Þetta er eitt af því fyrsta sem þú myndir frétta ef þú flyttir í þorpið. Ef þú býrð einhverja stund á staðnum kemstu að því að stórbóndi fyrir utan bæinn hefur líka talsvert að segja um það sem gerist í þorpinu.

Svo kemstu allt í einu að því að ættartengsl skipta talsvert meira máli í þorpinu en í Reykjavík. Tengsl sem fólk í Reykjavík flokkar ekki sem skyldleika er það svo sannarlega í þorpinu.

Þú veist að allir topparnir í fiskvinnslunni eru ættingjar, það er jú einkafyrirtæki. En allt í einu áttar þú þig á því að flestallir sem vinna fyrir kaupfélagið eru líka á einhvern hátt eru skyldir eða tengdir.

Það er lýðræðisleg kosning í þorpsráð og allar helstu ættirnar eiga fulltrúa í því.

Ókey, þetta er svo sem allt í lagi á meðan ekkert gerist. Segjum nú sem svo að þú vinnir við snyrtingu  í fiskvinnslunni af því að það eina vinnan sem aðfluttir og illa ættaðir geta fengið í þorpinu. Og ekki misskilja mig, það er ekkert að heiðarlegri vinnu. En þú ert kominn með slæma vöðvabólgu í herðarnar og langar til að breyta um starf. Einn daginn er síðan auglýst nýtt starf, segjum í afgreiðslu í kaupfélaginu og þú hugsar með þér: „Jess! Þetta er akkúrat starfið fyrir mig.“ Það eina sem vantar upp á er að þú hefur ekki farið á námsskeiðið „Hvernig á að greina þjófa skjótri svipan“ en þú vannst í búð í tíu ár í Reykjavík og hefur næmt auga fyrir þjófum. Og þú ferð að spyrja í kaffinu hvort einhver ætli að sækja um og að þú sért að velta því fyrir þér. Þá færðu vorkunnarfull augnatillit úr öllum áttum og loks er þér sagt í hálfum hljóðum: „Manstu þegar yngsta dóttir fjarskylda ættingja einhvers fékk frí um daginn? Hún fór á námskeiðið „Hvernig á að greina þjófa í skjótri svipan.“ Á þessum tímapunkti áttar þú þig á því hvernig heimurinn virkar. Þú sækir um starfið en færð það auðvitað ekki. Þú getur kært og jafnvel unnið og fengið bætur en starfið færðu ekki. Þú ert hins vegar orðinn „erfiður.“ Þú veist að þetta er ósanngjarnt. Þú veist að þetta er ekki í lagi en hvað ætlarðu að gera? 

Fljótlega ferðu að heyra utan að þér að yngsta dóttir fjarskylda ættingjans sé ekki bara miklu hæfari í raun í starfið heldur sért þú eiginlega illa hæfur í því starfi sem þú ert núna. Skyndilega ertu kominn í hættu með að missa lífsviðurværið þitt. Hvað ætlarðu að gera?

Öll þurfum við ákveðin grundvallaratriði til að lifa af: Þak yfir höfuðið og mat. Til að geta veitt okkur og okkar þetta þurfum við aðgang að fjármagni. Atvinnuleysisbætur geta, eða ættu að geta, bjargað þessum nauðþurftum. Til að geta veitt okkur og okkar eitthvað meira þá þarf vinnu.

Við þurfum líka að hafa félagslegt net. Við viljum eiga vini. Við viljum að börnin okkar eigi vini. Jú fyrirkomulagið er rotið, þorpsbúarnir vita það allir. En þegar þú ferð út með mótmælaspjaldið og gjallarhornið þá koma þeir ekki með þér. Skiljanlega. Fiskvinnslan og kaupfélagið eru grundvöllur þorpsins. Þú getur látið prinsippin ráða og steytt hnefann og misst vinnuna. En húsið þitt selst ekki. Ættingjar konunnar þinnar búa allir á staðnum. Vinir barnanna þinna. Hvað ætlarðu að gera?

Ekki dæma þorpsbúana, Ingi Freyr. Þeir eru bara að reyna að lifa af.

Um umræðu og fréttaflutning.

Það má kannski undrum sæta að ég ætli að dæma um hvað sé fréttnæmt og hvað ekki rétt eftir að hafa nánast samþykkt að allt sem fólk hafi áhuga á sé frétt. En það er stundum svona.

Ég get alveg verið sammála því að það er ekki gott ef þingmaður fer í ferðalag á vegum íslenska ríkisins að hann drekki sig svo fullan að hann æli yfir samferðafólk sitt.
Þá finnst mér ekki sjálfgefið að þingmaðurinn eigi endilega við áfengisvandamál að stríða þótt hann drekki sig útúrfullan einu sinni. Ekki einu sinni þótt hann sé í Framsóknarflokknum. Og kannski er hann veikur, þótt um það séu skiptar skoðanir. Hins vegar er ég ekkert viss um að þetta eigi endilega erindi í fjölmiðla.

Annað sem mér finnst ekki eiga erindi í fjölmiðla eru veikindi fólks. Það er vissulega fréttnæmt þegar fyrrverandi forsætisráðherra fellur frá. Að við séum að fylgjast með dauðastríði hans svona nánast í beinni finnst mér ekki í lagi. Var ekki vitað að maðurinn lægi fyrir dauðanum? Var það ekki þess vegna sem þessi fréttaflutningur var? Eða er þetta nýjasta nýtt; að láta vita af veikindum þekkta fólksins? Eigum við von á því að sjá fréttamenn hangandi fyrir utan sjúkrastofnanir núna?

Þá langar mig að biðja blessaðan forsætisráðherrann í guðs bænum að hætta þessu væli. Af hverju í ósköpunum er hann að gefa allri þessari ,,neikvæðni" og ,,óréttmætu gagnrýni" vægi fyrst þetta er svona mikil veruleikafirring?
Þú ert æðsti ráðamaður þjóðarinnar. Þú verður gagnrýndur harkalega og pólitískir andstæðingar munu reyna að koma á þig höggi. Þú vissir það fyrirfram. Deal with it!

Sérstæð sakamál

Öll eigum við okkar litlu leyndarmál. Mín eru þau að ég hef gaman að teiknimyndasögum allt frá Ástríki upp í Preacher sem mér fannst frábær. Þá hef ég líka það sem enskurinn kallar morbid fascination. Ég man eftir sumarbústaðaferðum með fjölskyldunni þar sem rigningardögum var eytt í að lesa bunkann af blöðum sem hétu Sakamál ef ég man rétt eða Sönn sakamál.  Þegar ég eltist hélst í hendur að Silence of the Lambs varð vinsæl og dr. Guðni Elísson hryllingssérfræðingur hóf kennslu í bókmenntafræðinni. BA ritgerðin mín er um hryllingsbækur og –myndir. Þá las ég og yngri tvibbinn minn bækur um raðmorðingja og fólskuverk þeirra í lange baner. 

Preacher

Þá las ég að sjálfsögðu sérstæð sakamál í öllum blöðum. Les stundum enn. Nú ætla ég ekki að halda því fram að þetta sé merkilegt eða menningarlegt lesefni. Alls ekki. Hins vegar er þetta eitthvað sem ég hef haft gaman að í gegnum tíðina. Helsta aðdráttaraflið er að þetta er satt. Það eru birtar myndir af fólki og það nafngreint. Núna hef ég alveg gaman að góðri fantasíu en allt sem er kynnt með heimildakenndum blæ finnst mér betra að sé byggt á sönnum atburðum þótt ekki sé meira. Eitt sinn sat ég heilluð yfir ævisögulegri bíómynd um tónlistarmann. Þegar ég áttaði mig á því að þetta væri allt skáldskapur þá missti ég algjörlega áhugann.

Ástæðan fyrir þessum skrifum er að fyrir örfáum dögum var umræða á Facebook. Þar var verið að ræða um ásakanir þess efnis að blaðamenn hreinlega skálduðu upp heilu og hálfu fréttirnar. Bent var á viðtal við Eggert Skúlason þar sem hann sagði beinum orðum að hann hefði eitt sinn búið til frétt. Blaðamennirnir sem settu innlegg í umræðuna könnuðust alls ekki við að útbúa fréttir. Hins vegar sagði einn frá því svona í framhjáhlaupi að fyrir mörgum árum þegar hann vann hjá ákveðnu blaði þá:

 „... átti ég til að búa til Sérstæð sakamál - vegna þess að ég var fljótari að því að semja þau en þýða. Svo notaði ég myndir frá Progress Publishers sem ég hafði fengið í rússneska sendiráðinu til að skreyta greinarnar. - Hápunkti náði þessi sakamálagerð þegar ég lét morðingjann og lögreglumanninn heita sama nafninu. Það fannst mér ansi póstmódernískt og flott hjá mér.“ 

Táningstryppinu í hjartanu fannst þetta ekkert sérstaklega flott. Því leið eins og það hefði verið haft að fífli.

Þarna mætti hver karlinn á fætur öðrum, þeir voru í yfirgnæfandi meirihluta, og fullyrtu að þeir hefðu aldrei skáldað upp neinu. Nema einhverju svona ómerkilegu eins og sérstæðum sakamálum og stjörnuspám. Það er sem sagt skáldaleyfi í bransanum. En það er í lagi ef það beinist bara gegn ómerkilegum áhugamálum.

En hvaða alvitri alræðisherra er það sem ákveður hvað eru ómerkileg áhugamál og hvað ekki? Núna er kannski rétt að reyna skilgreina fyrst hvað er frétt? Ég átta mig á að sérstæð sakamál og stjörnuspár flokkast illa undir fréttir.

Kristinn Ingi Jónsson sagði í Morgunblaðinu nýverið:

Svarið við þessari spurningu er fremur einfalt í mínum huga: Það sem fólk vill lesa er frétt.

Nú getum við alveg deilt um þessa skilgreiningu. Margt af því sem er „mest lesið“ hjá vefmiðlum er nú iðulega ekkert sérstaklega menningarlegt eða stórbrotið. Það var skemmtilegt að horfa á þáttinn um BBC á stríðstímum í samhengi við þetta en menningarsinnarnir vildu ekki flytja jazz í útvarpinu. Yfirleitt fer þetta nú samt svo að fólkið fær það sem fólkið vill. Þar liggja líka peningarnir.

Ég skil alveg að það sé erfitt að vera hlutlaus í fréttaflutningi. Ég veit að skoðun þess sem skrifar lúrir alltaf einhvers staðar á bak við. En mikið finnst mér vont að fréttamenn skáldi upp heilu og hálfu fréttirnar til fylla í dálkana. Sérstaklega þar sem þeir nenna nú lítið að fara út fyrir borgríkið sitt og fjalla um það sem þar er að gerast.