Helv... bændurnir alltaf hreint.

Í gær birtist frétt á dv.is um íslenskan mann búsettan í Noregi sem þakkar fyrir að fá ,,niðurgreitt” íslenskt lambakjöt. Athugasemdakerfið er opið og ekki leið á löngu að halinn sem fylgdi fréttinni var orðinn ansi langur.  Inntakið í mörgum athugasemdunum, alls ekki öllum, var í stuttu máli; helvíts bændurnir.

Nú reyndu nokkrir að benda á að það er enginn útflutningsstyrkur á útfluttu kjöti en það vakti litla athygli. Aðrir reyndu að benda á að bændur fá um 400-500 kr/kg á meðan það væri selt á 1100-1200 út úr búð. (Skv. einni Facebook færslu sem gengur á milli er kjötið ívið dýrara í Noregi. Sel ekki dýrar en ég keypti.)

Nú er þetta ekki ný umræða en kemur mér samt alltaf á óvart. Ég skil ekki alveg af hverju bændum er kennt um hátt matarverð. Þ.e.a.s. ef matarverðið er hærra hér en annars staðar. Reikniskúnstir eru margvíslegar. Er matarkarfan hér dýr miðað við laun, t.d.? Spyr sú sem ekki veit.

Muni ég rétt þá eru íslenskar landbúnaðarafurðir innan við 10% af heildarneyslu. Mig minnir að hún sé um 6%. Það er ekki hægt að kenna þessum tæpu 10% um allt sem aflaga fer í rekstri þjóðarskútunnar og heimilanna, það gengur bara ekki upp.

Það sem kemur mér alltaf mest á óvart í umræðunni er þessi fullvissa fólks að stórkaupmennirnir séu vinir þess. Engum dettur í hug að skoða álagningu smávöruverslunarinnar. Nei, þeir Bónusfeðgar voru sko vinir litla mannsins. Engin álagning hj ﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽annsins. Þess vegna  allt sem aflaga fer að benda á  þeim. Þess vegna gátu þeir keypt upp verslanir í útlöndum og lúxusíbúðir í New York og einkasnekkjur. Mennirnir búnir að nurla í 20 ár. Það er auðvitað ekkert mál að vera ,,vinur” litla mannsins og selja ódýrt í Bónus þegar maður á líka dýru verslanirnar. Maður bara hækkar verðið þar og þá er allt svo ódýrt í lágvöruversluninni. Svo er auðvitað ekki verið að borga stjórnendunum nein laun. Að ráði.

Ég veit ekki um einn einasta bónda sem á einkasnekkju. Hvað þá þotu.

Listen. Do you want to know a secret?

12.ágúst 2010.
16. ágúst 2010.
26. ágúst 2010.
7. des. 2010.
26. apríl 2011.
3. nóv. 2011.
1. febrúar 2012.

,,Nei. Þú!"

Nýverið bloggaði ég um kjaftagang í sveitinni. Ég var óánægð með að mjög persónuleg og erfið mál mín væru borin á torg af öðrum. Ég hef ekki fengið viðbrögð frá viðkomandi aðila enda áttar hún sig kannski ekki á því að um hana er rætt en ég hef fengið viðbrögð frá öðrum. Flestir eru ánægðir með bloggið og þá kannski aðallega þeir aðilar sem hafa orðið fyrir barðinu á kjaftagangi. Nú skal tekið fram að oftast er þetta saklaust slúður og bara áhugi á öðru fólki. En sumir hafa orðið fyrir mjög svæsnum og lífsseigum kjaftasögum. (Hefur einhver heyrt minnst á ,,makaskiptaklúbbinn"?) Þá er það bara þreytandi til lengdar að lifa alltaf ,,í beinni", að það sé ekki hægt að bora í nefið án þess að allir viti það.
En ég hef fengið önnur viðbrögð sem koma mér á óvart. Það að ég skuli leyfa mér, eða eigum við að segja; ég þessi aðflutta skuli dirfast, að gagnrýna hefur gert mig að skotspóni ásakana. Það að ég skuli hafa bloggað um þetta hefur orðið til þess, að sumra viti, að ég eigi bara að grjóthalda kjafti. Um allt. Það að ég skuli leyfa mér að segja frá einhverju gerir mig umsvifalaust að hinni örgustu kjaftatífu. Það virðist allt vera sambærilegt. Jafnvel opinber mál eru lögð að jöfnu við þau persónulegustu. ,,Svo ert þú að tala um kjaftagang. Þú ert greinilega ekkert betri."
Ég er eiginlega alveg bit.

Update.
Manneskjunni fannst það að ég segði frá því að Atvinnumálanefnd væri að íhuga að banna lausagöngu stórgripa alveg á pari við óvissa meðgöngu mína. Alveg. Á. Pari.😪

Update.

Það hljóp ég á mig. Mér skildist að skv. 50. gr. Vegalaga þá væri lausaganga búfjár á vegstæðum bönnuð. Því er ekki að heilsa. Lausaöngubann á vegstæðum byggist algjörlega á Búfjársamþykkt viðkomandi sveitarfélags.
Viðmælandi minn hjá Bændasamtökunum sagði mér í dag að verði slys og dómarar sjá að það sé lausagöngubann í sveitarfélaginu þá er búfjárhaldari með tapað mál. Algjörlega án tillits til allra aðstæðna. T.d. bíll fór út af og rauf girðinguna og þá sluppu hrossin út og urðu fyrir bíl. Þá þarf búfjárhaldari að bæta allt tjón á bílnum (Gef mér að það verði ekki slys á fólki því mér er illa við allt svoleiðis.) og situr uppi með tjón á gripunum.
Það sem ég þarf núna að vita er eftirfarandi:
Ef bóndinn er með (sic.) búfjártryggingu en girðing heldur ekki einhverra hluta vegna, fellur hún þá úr gildi?
Ef við skellum á  lausagöngubanni stórgripa í sveitarfélaginu, kvíga sleppur út á götu, fellur tryggingin þá úr gildi af því það vantaði ristarhlið á heimreiðina?
Veit þetta einhver?

Lausaganga búfjár - Leyfa eða banna?

Atvinnumálanefnd Þingeyjarsveitar vinnur að því þessa dagana að útbúa Búfjársamþykkt fyrir sveitarfélagið. Eru uppi hugmyndir um lausagöngubann stórgripa. Ég aðhyllist það hins vegar ekki og vil gjarna gera grein fyrir af hverju.

Við búum í landbúnaðarhéraði.

Hverjir eru það sem halda samfélaginu okkar uppi? Það eru þeir einstaklingar sem koma með tekjur utan frá. Þeir sem skaffa útsvarið en lifa ekki á því. Fólk sem vinnur utan sveitarfélagsins eða eru með sjálfstæðan atvinnurekstur innan þess. Bændur eru þar í miklum meirihluta. Leyfi ég mér að fullyrða að búskapur er hryggjarstykkið í samfélaginu okkar.  Að mínu viti væri nær að koma meira til móts við bændur og gera þeim lífið auðveldara en að vera sífellt að auka á þeim kröfur. Nóg er nú samt.

Skv. Vegalögum 50. gr. er lausaganga búfjár á stofn- og tengivegum bönnuð. Verði slys þar sem lausaganga er ekki bönnuð fær búfjárhaldari bætur fyrir sína gripi. Sé hún bönnuð þarf hann að hafa sérstaka tryggingu. Ber þess að geta að dómstólar eru nú farnir að dæma eftir aðstæðum og búfjárhaldari ekki sjálfkrafa dæmdur bótaskyldur.

Hins vegar verða bændur að gæta þess að kaupa tryggingu ef lausagöngubann verður sett. Sum félögin eru með svona tryggingu inni í tryggingarpakkanum en þykir mér nokkuð ljóst að allar viðbótatryggingar lækka ekki iðgjaldið.

Ég er ekki að firra bændur ábyrgð á sínum skepnum. Mér finnst bara eðlilegt að ganga út frá því að fólk sé almennt ábyrgðarfullt og skynsamt og annað heyri til undantekninga. (Sbr. hugmyndin um bonus pater familias í lögfræði.)

Mismunun.

Í 72. gr. Stjórnarskrár Lýðveldisins Íslands segir:

Eignarrétturinn er friðhelgur. Engan má skylda til að láta af hendi eign sína nema almenningsþörf krefji. Þarf til þess lagafyrirmæli og komi fullt verð fyrir.

Eignarréttur er afskaplega lítils virði ef nýtingarréttur fylgir ekki með. Og það er afskaplega lítil sanngirni  í því að sumir megi nýta afréttir en aðrir ekki.

Þá er það óþolandi að fólk sé sett í þá aðstöðu að vera algjörlega upp á meðeigendur sína komið um það hvort og hvernig það má nýta sína eigin eign á meðan meðeigandinn má nýta hana að hentugleikum.

Þá er það undarlegt að sauðfjárbændur séu ekki settir undir sömu kvaðir og aðrir bændur þar sem nokkur umræða hefur skapast í samfélaginu um ágang búfjár á gróðurlendi og þá kvöð á landeigendur að þurfa að girða lönd sín gegn ágangi búfjár svo ekki sé talað um skylduna til að smala skepnum annarra.

Í almennu erindi frá Lúðvíg Lárussynitil Stjórnlagaráðs segir:

Engin lög hindra lausafjárgöngu búfjár á jörðum annarra og hefð gerir ráð fyrir að hún sé heimiluð þrátt fyrir að vera í algerri andstöðu við nútíma búhætti í hinum vestræna heimi. Dæmi um þetta er hvernig sauðfjárbændur nýta gróðurþekju og skógarbeit á jörðum annarra til eigin atvinnustarfsemi, þar á meðal skógarbænda. Þeir verða fyrir miklum búsifjum með atvinnustarfsemi sína og engin lög vernda þolendur fyrir ágangi búsmala né eru viðeigandi stofnanir tilbúnar að hlutast til um þetta ágreiningsefni.

Vil ég nú taka fram að ég hef enga löngun til hefta nýtingarrétt sauðfjárbænda og styð heils hugar lausagöngu sauðfjár. Ég tel það hins vegar mismunun að setja aðeins lausagöngubann á stórgripi og bendi vinsamlega á að einnig eru til rök gegn lausagöngu sauðfjár. Miklu eðlilegra er að miða við ítölu þegar ákveðið er hversu mikið hver landeigandi má beita.

Matvælaöryggi.

Mikið hefur verið rætt um matvælaöryggi. Sérstaklega af andstæðingum ESB aðildar en það hangir talsvert meira á spýtunni en bara það. Mannkyninu fjölgar með ógnarhraða og telur Christian Anton Smedshaug sem kom hingað til lands í boði Bændasamtakanna það vera skyldu allra þjóða að framleiða eins mikinn mat og mögulegt er.. Ein af leiðunum til þess er að nýta allt það land sem hægt er undir matvælaframleiðslu.

,,Hins vegar ættu öll lönd að einbeita sér að því að framleiða svo mikið korn sem mögulegt er. Það þýðir að mikilvægi aukinnar beitar í úthögum, skógum og á fjöllum eykst.” Bændablaðið 13.01. 2011

 Það hlýtur að skjóta skökku við að nú eigi að meina bændum að beita lönd sín.

Dýravernd.

Að lokum vil ég benda á að umræða um dýravernd hefur aukist talsvert og verksmiðjubúskapur gagnrýndur. Við hljótum öll að vilja aðbúnað skepna sem bestan og útivera og möguleiki á hreyfingu hlýtur að vera ein forsenda þess.

Að meina bændum að nýta afréttir sínar á sama tíma og auknar kröfur um útiveru koma fram í samfélaginu stuðlar að meiri útgjöldum og kjaraskerðingu í framhaldinu. Bændur eru nú þegar að kikna undan hækkandi eldsneytis- og áburðarverði. Þá er reglugerðarfarganið orðið yfirgengilegt. Það síðasta sem atvinnulífið vantar er fleiri boð og bönn. 


Viðbót 4. apríl 2012.
Það kemur fram í opinberri fundargerð sveitarstjórnar Þingeyjarsveitar frá 3. nóvember 2011 að sveitarstjórn felur  Atvinnumálanefnd að vinna að tillögu að búfjársamþykkt fyrir sveitarfélagið undir liðnum Lausaganga.

Að auglýsa stöður

Ég er þeirrar skoðunar að auglýsa eigi flestar (helst allar) stöður innan sveitarfélagsins. Mér er ljóst að margir eru ósammála mér í því og nota rök á við: ,,Það þarf að þekkja til samfélagsins." Ég vísa því á bug. Hvað þýðir þetta: Að þekkja til samfélagsins? Þýðir það ekki einfaldlega að þekkja valdahlutföllin? Að rugga ekki bátnum?  Viljum við búa í svoleiðis samfélagi?

-->Fólk flytur burt í stórum stíl því miður svo það er skiljanlegt í slíku samfélagi að vilja halda þeim sem eru. Þess vegna m.a. eru stöður iðulega ekki auglýstar. Þá eru líka notuð trikk eins og að búa fyrst  til hlutastarf sem þarf ekki að auglýsa og svo þegar ,,réttur” einstaklingur er kominn í starfið þá er það stækkað.  Þegar stöðurnar eru auglýstar þá eru kröfurnar klæðskerasniðnar að viðkomandi. Stundum vantar ekkert nema að umsækjandi eigi að heita þessu nafni. Samt kemur fyrir að utanaðkomandi sækir um og hefur kostina til að bera. Þá er honum samt hafnað, skaðabæturnar greinilega ásættanlegur fórnarkostnaður.

Auðvitað er þetta ekki algilt en gerist of oft. 
Það er ekki það að ég skilji ekki hugsunina á bak við þetta. Þessa þörf fyrir að vernda það sem þó er til staðar.  Það er hins vegar fullvissa mín að þegar til lengdar lætur þá verður þetta innanmein banabiti samfélagsins. 

Í fyrsta lagi þá erum við ekki að fá hæfasta fólkið í stöðurnar. (Vissulega kemur það fyrir að sá hæfasti eða mjög hæfur fær stöðuna í handvalinu en myndi viðkomandi ekki fá hana hvort eð væri?) 

Í öðru lagi þá sitja ekki allir sveitungarnir við þetta borð. Það eru bara ,,réttu” sveitungarnir sem njóta þessara vildarkjara. Þegar fólk horfir upp á það árum saman að sumir fái alltaf bestu bitana á meðan aðrir eru úti í kuldanum þá ríkir ekki mikil samstaða né ánægja í samfélaginu.

Stefán Jón Hafstein segir í grein sinni Rányrkjubú:

  Hér glímum við ekki bara við það að pólitískum venslamennum er hyglað – smátt og smátt læra hinir að ekkert þýðir að bjóða fram krafta sína. Við fáum ekki bara kerfi sem upphefur þá löku heldur rekur burt þá hæfu. Niðurstaðan er rökrétt: Öll pólitík verður persónupólitík. Ef til vill er höfuðgallinn við kenninguna um frjálshyggjuhrunið að gleyma þessu grundvallaratriði í íslenskri stjórnmálamenningu: Hún er óskiljanleg ef menn vita ekki hver er hvurs og hvurs er hvað.

 

Til glöggvunar

Nýverið birti fréttavefurinn 641.is frétt um stofnfund Fundafélagsins. Á fundinum var rætt um skólasameininguna og fluttu starfandi skólastjórar erindi. 

Ég mætti ekki á þennan fund, vissi ekki að þetta væri umræðuefnið en skv. fréttinni fannst fundarmönnum ýmislegt óskýrt. Kemur það mér ekki á óvart. Vil ég hér reyna að skýra það sem hægt er að skýra.

Fram kemur að; 
,,Þó er álitamál um "starfsstöðvar", þ.e. hvort greiða eigi akstur fyrir kennara." 
Nei, það er ekki nokkurt álitamál. Það ber að greiða kennurum fyrir að akstur á milli starfsstöðva. Mögulega má dekka það þannig að kennarinn mæti bara á annan staðinn þann daginn og á hinn þann næsta en um leið og hann þarf að keyra á milli ber að borga honum fyrir það.


Þá segir:

,,Skipulagning stundatöflu og skóladagatals ætti að geta orðið sameiginleg hjá skólunum fyrir næsta skólaár. Það myndi óhjákvæmilega þýða að lengja þyrfti skóladaginn ef ákveðið væri að efla samstarf bekkja milli starfsstöðva (skólanna tveggja). 

      Rætt hefur verið um að hafa mismunandi árganga saman í hvorum skóla fyrir sig.”

Já, þetta er nú það sem maður var að vona, að einhver ,,sameining” ætti að eiga sér stað. Ef við hins vegar lesum erindisbréfið sem Starfshópnum var sett þá kemur annað í ljós:

Markmið sveitarstjórnar Þingeyjarsveitar með sameiningu skólanna í nýja stofnun með tveimur starfsstöðvum er að halda starfsemi á báðum stöðum en þróa jafnframt aukið samstarf starfsfólks, nemenda og foreldra. Sú þróun og það samstarf verði leitt af skólastjórnendum, starfsfólki, nemendum og foreldrum í samráði við fræðsluyfirvöld sveitarfélagsins. Gengið verði út frá því að óbreyttu* að allar deildir skólanna verði reknar áfram þar sem þær eru í dag og hvor grunnskóladeild bjóði upp á kennslu 1. – 10. bekkjar á báðum starfsstöðvunum. (leturbreytingar mínar.)

Það á að halda starfsemi á báðum stöðum. Það á sem sagt ekki að sameina á einum stað. Og vinsamlegast takið eftir að það eru engin tímamörk þarna inni, þetta er markmið sveitarstjórnar með sameiningunni.

Samstarf getur einungis átt sér stað með tveimur aðilum, einn aðili þarf ekki að þróa með sér samstarf. Það eiga sem sagt að vera tveir skólar um ókomna tíð.

Eins og kemur berlega fram í síðustu setningunni, allar deildir verða reknar þar sem þær eru og boðið upp á kennslu 1.-10. bekkjar á báðum stöðum.

Það liggur því í augum uppi að það á ekki að efla samstarf á milli bekkja og það á svo sannarlega ekki að hafa mismunandi árganga í hvorum skóla fyrir sig.

Þá ber auðvitað að hafa í huga að um leið og t.d. mismunandi árgangar eru komnir í hvorn skóla fyrir sig þá einhverjum kennurum orðið ofaukið og grípa þarf til uppsagna. En meirihlutinn ákvað: ,,...að engum starfsmanni verði sagt upp við sameiningu skólanna í eina stofnun."
 

*að óbreyttu var skotið þarna inn og þess vegna samþykkti ég bréfið. Held enn í þá von að þetta opni glufu fyrir breytingar.