Í góða samfélaginu þar sem góða fólkið býr hefur sæta sveitarstjórnin sett sér ákveðnar verklagsreglur. (Dulkóðað, sko.)
Í 17. grein stendur:
,,Í öðrum tilvikum en skv. 1. mgr. ber sveitarstjórnarmanni, nefndarfulltrúa eða starfsmanni sveitarfélagsins að
víkja sæti við meðferð og afgreiðslu máls þegar það varðar hann eða
nána venslamenn hans svo sérstaklega að almennt má ætla að viljaafstaða
hans mótist að einhverju leyti þar af. Þessi regla tekur einnig til gerðar samninga fyrir hönd sveitarfélagsins."
Nú má hins vegar deila um hvað það ,,að víkja sæti" þýðir og leita ég því aðstoðar aftur og enn um málskilning.
Þótt ég sjái Raufarhafnarævintýri mitt í rósrauðum bjarma
endurminninganna (sem ég
orna mér við í ellinni) þá man ég nú samt að mér
fannst ekki allt alveg æðislegt.
Þegar ég byrjaði að vinna í Fiskiðjunni þá var ég
umsvifalaust sett í snyrtinguna. Mér var alveg fyrirmunað að vinna upp bónushraða
og leið fyrir það í launum. Bætti það upp með eftirvinnu þegar hún bauðst. En
einhverra hluta vegna kom aldrei til greina að láta mig vinna eitthvað annað.
Til var fyrirbæri sem mig minnir að sé kallað tækjasalur, þið verðið að fyrirgefa
ryk minninganna, sem ég fékk að sjá í heilt eitt skipti í skoðunarferð nýju
starfsstúlkunnar. Þar sátu ungir menn á rassinum og horfðu út í loftið. Þangað
inn kom ég aldrei aftur. Þar sem ég sat við snyrtilínuna sá ég inn í
verkstjórabúrið svokallað. Þar héldu verkstjórarnir til, báðir karlkyns
auðvitað, og fengu heimsóknir annarra karlkyns starfsmanna sem komu og
kjöftuðu. Á meðan sat meirihluti kvenkyns starfsmanna við færibandið á fullu í
bónuskeppninni.
Eitt sinn vantaði fólk á snyrtilínuna. Á sama tíma sátu
strákarnir í saltfisknum verkefnalausir úti í sólbaði. Það tengdi enginn þetta saman nema ég.
Þá fékk ég svarið: „Hugsa þú um þitt.“
Síðan eru liðin meira en tuttugu ár og ég trúi ekki öðru en
að vinabær minn Raufarhöfn hafi fylgt jafnréttisþróuninni eftir.
Þegar ég flutti hingað í sveitina fyrir rétt tæpum tíu árum
fannst mér sveitin standa sig mun betur í jafnréttismálunum en sjávarþorpið.
Vandinn er bara sá að kynjahugmyndir okkar eru svo
ofboðslega rótgrónar. Fordómarnir eru oft algjörlega ómeðvitaðir.
Nú er það svo að stúlkurnar flytja frekar í burtu en
drengirnir. Þær fara í burtu og afla sér menntunar og koma ekki aftur. Þeir
taka við búi foreldra sinna. Sú var tíð að áhugasamar dætur fengu ekki að taka
við búi. Sumir foreldrar hafa frekar lagt niður búskap á jörðum sínum eða þvingað lítt áhugasama
syni sína til búskapar. Þetta er vonandi liðin tíð. Það er samt enn aðeins á
örfáum búum þar sem konan er í forsvari.
Það er enn mjög sterkt í okkur að karlmaðurinn sé bóndinn,
jafnvel eini bóndinn á bænum.Nýverið birti staðarmiðillinn frétt um fyrsta slátt. Á öllum nefndum búum eru konurnar bændur líka. Fréttaritara tókst
samt að gleyma þeim flestum.
Yes, we can.
Þótt konur séu einnig bændur þá sjá þær í flestum tilfellum
um heimilin líka. Karlmennirnir hér, eins æðislegir og þeir nú annars eru, eru
ekki enn komnir á fullt í heimilisstörfin. Það eru ekki þeir sem baka hnallþórurnar,
þeir virðast ekki geta sett blómin sín sjálfir í vatn og það áfellist þá
engin/n þótt gólfin séu illa skúruð.
Þetta er í rauninni mjög karllægt samfélag og lítið um „kvennastörf“.
(Eins mótfallin og ég er nú samt svona skiptingum.) Nema auðvitað í skólamötuneytunum þar sem enginn karlmaður hefur unnið mér vitanlega. Nokkuð skýr skilaboð þar. Örfáir karlmenn hafa slæðst til starfa í leikskólunum. Hins vegar var gríðarmikilvægt vegna jafnréttissjónarmiða að ráða karl sem deildarstjóra tónlistardeildar hér um árið. Nokkuð skondið. 3 af 5 skólastjórnendum eru karlkyns og 2 af 3 tónlistardeildastjórum. Jafnréttissjónarmiðin felast sem sagt í því að í skólunum þar sem konur eru í meirihluta eru karlar að stjórna þeim. Má þá ekki gleyma, eins og við gerum alltof
oft, feimnu og fámálu stúlkunum okkar.
Við ættum að íhuga það í fullri alvöru að gera
Þingeyjarsveit að kvenvænni stað. Bæði myndi fólkinu fjölga og svo væru meiri
líkur á að fólkið fjölgaði sér.
Því meira sem ég hugsa um Hjallastefnuna því hrifnari verð
ég af hugmyndinni.
Eftir áralanga ósamstöðu um skólamál sveitarfélagsins hefur
Illugi Gunnarsson, menntamálaráðherra, fært
okkur lausnina.
Einkaskóli!
Við förum bara að fordæmi Tálknafjarðar
og fáum Margréti Pálu með Hjallastefnuna til að reka Þingeyjarskóla. (Ekki
Stórutjarnaskóla auðvitað, það er samstaða (pun intended) í sveitarfélaginu um engar breytingar
þar.)
Þingeyjarskóli er rekinn á tveimur starfsstöðvum.
Hjallastefnan gengur út á að aðskilja kynin í ákveðinn tíma. Annað húsnæðið
verður strákaskóli og hitt stelpuskóli.
Þetta er svo brilljant, svo snjallt, svo yndislega einfalt.
Afpöntum sálfræðinginn
og alla skólamálasérfræðingana og hringjum í Margréti Pálu.
Framsóknarflokkurinn í Reykjavík vann mikinn varnarsigurinn
í síðustu borgarstjórnarkosningum og náði inn tveimur fulltrúum. Það verður að
teljast gott miðað við engan fulltrúa 2010.
Við vitum öll hvernig flokkurinn fór að því: Hann reri á mið
rasisma og útlendingahaturs. Og vissulega gerði hann það og samfélagsrýnarnir
hafa verið ósparir á yfirlýsingarnar um mannhatur og hatursumræðu. Það sem mér líkar hins vegar ekki er sú umræða að það megi
alls ekki ræða málið.
Mér er það fullkomlega ljóst að ég er að fara út á hálan ís
hér en ég á óskaplega bágt með að trúa því að í Reykjavík búi 5865 rasistar.
Ég leyfi mér að halda, vegna óbilandi trúar minnar á mannkynið, að alla vega
helmingur þessara kjósenda sé fólk sem hefur innilokaðar og óorðaðar áhyggjur. Innflytjendamál
hafa verið rædd á flestum kaffistofum en umræðan hefur aldrei fengið að fara
lengra. Allar þreifingar um opna umræðu hafa verið kæfðar með ásökunum um
fordóma og rasistastimplinum. Ég tel nauðsynlegt að þetta sé rætt, að þessar
áhyggjur séu skoðaðar og komist að einhverri niðurstöðu. Að flestu leyti tel ég
að áhyggjurnar séu óþarfar en ef þær eru það ekki þá er enn meiri þörf á að
ræða málið. Því lengur sem meinið fær að grassera því illvígara verður það. Vafasamir
stjórnmálaflokkar veiða ekki atkvæði á gruggugum miðum ef sjórinn er hreinn.
Góða fólkið
Nýverið var birt niðurstaða úr alræmdri PISA könnun og kom í
ljós að Fellaskóli
kom verst út. Ástæðan er sú að mikill meirihluti nemenda er af erlendu
bergi brotinn. Ég hef nokkrar spurningar vegna þessa:
Af hverju er mikill meirihluti nemenda af erlendu bergi
brotinn í skólanum? Af hverju safnast innflytjendur á sama staðinn? Er þeim
beint þangað, t.d. vegna félagshúsnæðis og/eða er húsnæðið ódýrast þar? (Sem
segir okkur þá að innflytjendur eru í láglaunastörfum og hvernig stendur á
því?) Er verið að „búa til“ innflytjendahverfi og er það yfirleitt góð hugmynd?
Af hverju skiptir uppruni nemenda máli? Fellaskóli er góður
skóli og starfsfólk hans vinnur gott starf. Ástæða þessarar útkomu getur ekki
verið önnur en sú að ríki og sveitarfélög leggja ekki til það umhverfi og
fjármagn sem þarf til að koma til móts við þarfir innflytjendabarna.
Börn sem eru hálfstálpuð þegar þau flytja á milli landa eru
komin með ákveðinn grunn í sínu eigin tungumáli en skortir flest hugtök. Svo
koma þau, í þessu tilfelli hingað, og þurfa að byrja upp á nýtt. Fólk af
asískum uppruna talar tónatungumál sem er gjörólíkt íslenskunni. Hálfstálpuðu
börnin þurfa miklu meiri aðstoð en í boði er. Þau alast upp mállaus, flosna upp
úr námi og enda í láglaunastörfum. Einangrast í „þau“ sem „við“ getum litið
niður á. Og vítahringurinn heldur áfram.
Fyrir 15 árum voru innflytjendur í meirihluta ræstingarfólks
á Landspítalnum, næst komu eldri konur. Skyndilega var öllum sagt upp og
endurráðin í minna hlutfall til að ræsta sama stykkið. Sama vinnan, lægri laun.
Af hverju heyrðist ekkert um þetta? Kannski af því að fólkið átti sér ekki
rödd? Eða kunni ekki að leita réttar síns?
Einhvern tíma datt ungum sjálfstæðismönnum í hug að gera það að
kröfu að innflytjendur lærðu íslensku. Góða fólkið hafnaði því og kallaði
fordóma. Ef sú krafa hefði verið gerð þá hefðu ríkið eða sveitarfélögin
þurft að útvega kennsluna en ekki einstaklingarnir sjálfir. Íslenskunámsskeiðin
eru ekki ódýr og meira en að segja það fyrir fólk á lágum launum að borga fyrir
þau.
Þegar umræðan stóð sem hæst fyrir
kosningar birtist frábær glósa
á Facebook eftir Sigþrúði Guðmundsdóttur. Í niðurlaginu talar hún um
ofbeldi sem múslima konur verða fyrir af hendi íslenskra eiginmanna sinna. Hún
þekkir til úr starfi sínu svo þessar konur vita þó alla vega að til er
kvennaathvarf. En hvað um konurnar sem vita það ekki? Mállausu konurnar sem
vita ekki hvert þær geta leitað, hvað um þær? Konurnar sem ekkert geta farið
öðruvísi en karlinn fylgi með til að „túlka“.
Það er auðvelt að vera víðsýnt og umburðarlynt gott fólk
þegar það kostar ekkert,sérstaklega
þegar hægt er að græða ódýrt vinnuafl í leiðinni í leiðinlegu störfin.
Mér finnst að við eigum að taka betur á móti innflytjendum
og gera þeim kleift að læra íslensku svo þeir geti þ.a.l. leitað eftir réttindum sínum þótt það kosti okkur sem samfélag eitthvað. Reyndin er
nefnilega sú að innflytjendur auðga samfélög sín og skapa tekjur svo í rauninni
værum við bara að arðræna þá örlítið minna.
Menningarmunurinn.
Framsóknarflokkurinn í Reykjavík beindi atkvæðaveiðum
sérstaklega að múslima-andúð kjósenda. Því verður ekki neitað að þar er því
miður um auðugan garð að grisja. Ekki bara í Reykjavík heldur öllum heiminum
eftir 11. september 2001.
Komið hafa upp hugmyndir og ótti þess efnis að þeir séu að
„læðast“ inn í samfélög og ætli sér að taka þau yfir með lymskufullum hætti.
Eftir að hafa gluggað í bókina Íslamistar og naívistar skal ég játa
að ég hef haft ákveðinn vara
á víðsýninni.
Í kjölfar atkvæðaveiða Framsóknar var talsverð umræða á
samfélagsmiðlum og á Facebook birtist þessi færsla:
Mér létti nú eiginlega stórum ef satt skal segja. Það hefur
skynsamleg og upplýst umræða í för með sér. En vinsamlegast athugið að ég þakka ekki
Framsókn fyrir. Þessar upplýsingar koma að sjálfsögðu ekki þaðan.
En nú komum við að þröskuldinum mínum. Ég er kona og ég er
kvenfrelsissinni. Við vitum að öfga-Íslam er ekkert sérstaklega vinveittkonum.
Hvað viðkemur búrkum þá geri ég þessi
orð að mínum. Nú má vissulega segja að ég sé að benda á hið versta og þetta
séu undantekningarnar. Og ekkert af þessu hefur (vonandi) gerst á Íslandi. Auðvitað
gilda íslensk lög og reglur um alla þá sem hér búa eða dvelja. Hér eru samt konur
sem ganga með slæður og eru einu skrefi á eftir eiginmönnum sínum. Mér þykir
það algjörlega óþolandi að mismunun sé réttlætt með menningu. Mér þykir það
algjörlega óþolandi að réttindi kvenna megi alltaf víkja fyrir „rétti“ karla
til kúgunar.
Hins vegar lögum við þetta ekki með því að banna fólki að
flytja til landsins eða ástunda trú sína. Mér finnst samt eðlilegt að gera þá
kröfu til þeirra sem flytja til annarra landa, hvort sem það er ég sjálf eða
múslimi, að viðkomandi aðlagi sig að mestu leyti siðum og venjum þess lands.
Lokaorð
Ég vil ekki vera rasisti og vona að ég sé það ekki. En
yfirleitt er fólk ómeðvitað um fordóma sína. Ef skoðanir mínar eru rasískar þá
tek ég því og reyni að laga þá hugsanavillu. En ég skal alveg viðurkenna að ég
vil að Ísland sé fyrir Íslendinga. Mér er hins vegar alveg sama hvernig landar
mínir eru á litinn, hverju þeir trúa og hvort þeir fluttu hingað fyrir 1100
árum eða í gær.
Fyrir rúmum tuttugu árum síðan að
sumarlagi byrjaði að stíflast á mér nefið og leka úr augunum. Bar ég mig
aumlega við lækninn í fjölskyldunni sem setti í brýnnar og sagði kuldalega: „Þú
verður að hætta að reykja.“ Það var nú reyndar nokkuð sama hvað að mér amaði,
reykingarnar voru alltaf orsakavaldurinn. Vinkona mín sem var orðin leið á að
hlusta á snörlið í nefinu á mér benti mér vinsamlegast á að það væri hægt að fá
ofnæmistöflur án lyfseðils í næsta apóteki. Ég fjárfesti í slíkum og gat bæði
andað og reykt þetta mesta frjókornasumar í Reykjavík í manna minnum.
Núna hef ég lagt tóbakið á
hilluna (í bili, alla vega, áskil mér fullan rétt til að falla hvenær sem er). Hins
vegar er ég komin á fimmtugsaldur. Mér sýnist á öllu að á milli fertugs og
fimmtugs gerist bara eitt í lífi kvenna: Þær fara á breytingaskeiðið.
Nú hefur þessu blessaða
breytingaskeiði verið gerð nokkuð nákvæm skil í blöðum, bíómyndum og
sjónvarpsþáttum. Einkenni breytingaskeiðsins eru mjög fjölbreytt, nógu
fjölbreytt til þess að nú flokka ég allt sem á mig herjar undir
breytingaskeiðið.
Það munaði ekki miklu fyrir
tveimur árum að ég yrði ein af þessum konum sem mæta upp á spítala með
undarlega magaverki og eignast síðan barn aldeilis óvænt. Ég ýki kannski
örlítið en það var ekki fyrr en mér var orðið verulega óglatt að ég ákvað að
kaupa þungunarpróf. Með naumindum að ég tímdi því.
Eitt helsta einkenni
breytingaskeiðsins er hitakófið. Við höfum séð það í hinum ýmsu myndum í
óendanlegum fjölda afþreyingarefnis. Mér verður ekki heitt öðruvísi en ég sé
sannfærð um að ég sé með hitakóf. Ég sat
í rólegheitum heima hjá mér fyrir nokkru og svitnaði: „Jæja, þar kom að því“ hugsaði
ég og hélt áfram að svitna. Stuttu seinna varð mér litið á hitastillinguna og sá
að eldri skæruliðinn var búinn að setja allt í botn.
Í vetur var ég að kenna og byrjaði
að hitna. Sagði nemendum að þau yrðu að þola mig fáklædda mér væri bara svo heitt
enda komin á erfiðan aldur. Þá sögðu þau, rjóð í kinnum, að það væri nú bara
skrambi heitt í stofunni.
Ég skipti mjög ört um rafhlöður í
reykskynjurunum því ég kem ekki til með að fatta það ef kviknar í.
En svo er nú annað. Þegar ég fór
að leita mér upplýsinga um breytingaskeiðið þá las ég (einhvers staðar, finn
það auðvitað ekki núna) að um 85% kvenna færu bara nokkuð snöfurlega í gegnum
skeiðið. Dr. Alexandar Smárason sagði á fyrirlestri að 20% kvenna fyndu aldrei
fyrir neinum óþægindum.
Kvenfélögin vestan Fljótsheiðar
stóðu fyrir fyrirlestri um „Tíðahvörf
og hormónameðferð“ með Alexander. Þar kom margt fróðlegt fram, t.d. það að
fylgni brjóstakrabbameins og hormónameðferðar er ekki jafn mikil verið hefur
látið. En eins og við vitum þá hafa verið miklir fordómar gagnvart
hormónameðferð. Alveg eins og verkjastillingum í fæðingum. Undarlegur andskoti
þessi þörf samfélagsins fyrir þjáningar kvenna.