Prelude

 Að gefnu tilefni bendi ég aftur á þessa klippu.

Lygin á sér mörg andlit

 Fyrir mörgum árum lenti ég í vandræðum. Einstaklingur sem fann fyrir vanmætti hreytti í mig: "Ég er bara vangefinn!" Þessu svaraði ég með setningunni: "Nei, þú ert ekki vangefinn." 

Ég veit að rétta orðið er þroskaheftur, það er bara ekki orðið sem einstaklingurinn sem ég var að svara notaði.

Þriðji aðili frétti af þessum orðaskiptum og fór í vegferð. Ástu Svavarsdóttur skyldi refsað fyrir fordóma sína gagnvart þroskaheftu fólki. Á þessari vegferð tókst viðkomandi að búa til alls konar hluti og setja fram alls konar ásakanir og fann mér flest allt til foráttu. Sjálf áttaði ég mig illa á þessum ásökunum og um hvað þær snerust. Þetta voru allt frekar óljósar aðdróttanir. Þetta var linnulítið. Að lokum snerist þetta um það að Ástu Svavarsdóttur skyldi refsað fyrir þá yfirgengilegu frekju að dirfast að vera til og taka pláss í heiminum. 

Þetta gekk upp allan stigann og loks var fulltrúi frá yfir-yfir yfirstjórninni kallaður til. Það var haldinn fundur með mér, viðkomandi, fulltrúanum og fleira fólki. Ég var búin á því, ég var örmagna, þetta var búið að ganga á í marga mánuði. Þarna sat viðkomandi og hélt langa ræðu um öll mín ömurlegheit. Ég svaraði og sagði hvað hefði gerst.  Þessu svaraði viðkomandi með: "Já, já, þú ert alltaf að segja það sama."

Mig minnir að það hafi verið á nákvæmlega þessum tímapunkti þar sem fulltrúinn frá yfir-yfir yfirstjórninni leit til mín og náði augnsambandi. Og ég sá á svipnum á honum að hann vissi. Hann vissi hvað var að gerast. Þetta var búið og ég gekk í burtu laus allra mála. 

Kynjaveröld

 

Ég er 52 ára gömul kona. Ég hef verið kona alla mína ævi. Ég hef upplifað, og upplifi enn, mikla kvenfyrirlitningu. Já, það er enn mjög mikil kvenfyrirlitning í heiminum og á Íslandi. Eftir að ég varð miðaldra kona þá er ég að upplifa nýjar víddir fyrirlitningar, ósýnileika og þöggunar.[i]

Þegar fyrri metoo bylgjan reið yfir þá voru margir svo hissa á framkomunni og áreitinu sem konur höfðu orðið fyrir. Ég var ekkert hissa. Ég hafði lifað þetta.

Það er mjög fróðlegt að greina orðræðu. Stúlkur niður í táningsár eru „ungar konur.“ Karlmenn hátt á þrítugsaldri eru „drengir.“

Við hjónin erum með sameiginlega facebook-síðu. Fyrst var hún mín en svo var ég allt í einu komin í hina ýmsu bílaklúbba svo greinilegt að eiginmaðurinn var að skoða facebook undir mínu nafni. Mér fannst því eðlilegt að hafa hana á báðum nöfnum. Eins undarlega og það kann að hljóma þá varð ég vör við breyttar undirtektir og viðbrögð þegar ég-ið sem tjáði sig gat mögulega verið karlkyns.[ii]

Stundum hef ég því gert mér far um það á facebook að það sé ekki augljóst að það sé ég, konan, sem er að skrifa.

Íslenskan er hins vegar mjög kynjað tungumál. Það verður því yfirleitt fljótlega augljóst hvaða kyn talar og við hvaða kyn er talað.

Komdu sæl/sæll/sælt. Ég er búin að fá nóg af þessari karlrembu. En þú? Ert þú orðinn þreyttur á þessu?

Það hlýtur líka að vera erfitt fyrir fólk sem upplifir sig í öðru kyni en því sýnilega að alltaf sé vísað til þess í röngu kyni.

Nógu erfitt er nú fyrir fólk sem hingað flytur að læra íslenskuna þótt ekki bætist við öll þessi kynjuðu orð í öllum föllum og fleirtölu.

Fyrir utan það hversu kynjuð íslenskan er þá er hún mjög karllæg líka. Karlkynið er hið ómarkaða kyn. „Eru ekki allir í stuði!?“ Konur hafa ítrekað talað um að þeim finnist þær útilokaðar í þessari orðræðu en þá kemur alltaf hið klassíska: „Konur eru líka menn.“

Hins vegar hafa rannsóknir sýnt að konur sækja síður um störf ef talað erum um væntanlegan umsækjanda í karlkyni. [iii]

Enskan er ekki svona kynjuð og ég myndi vilja losna við þessa endalausu kyngreiningu úr íslenskunni. Hvaða máli skiptir það nákvæmlega hvers kyns sá (karlkyn, hið ómarkaða kyn) sem talar er? Ef við komum ekki mismunandi fram við kynin þá ætti það ekki að skipta neinu máli, eða hvað?

---

[i] Nýverið átti ég í samskiptum við stofnun. Ég hafði haft netaðgang sem maðurinn minn átti í raun að hafa. Starfsmaður stofnunarinnar ákvað þetta. Svo er aðgangurinn tekinn af mér vegna nýrra reglna. Ég sendi bréf og segi að það sé allt í lagi að ég hafi ekki aðganginn en maðurinn minn eigi að hafa hann. Ég fæ svar um „nýjar reglur og þetta sé svona o.s.frv. o.s.frv.“ Allt í lagi segi ég, það breytir því ekki að maðurinn minn á rétt á þessum aðgangi og útskýri af hverju. Ég fæ aftur svar: „Það þarf að fylla út alls konar skjöl og fara í gegnum alls konar fimleika til að fá þetta í gegn.“ Ég sagði við manninn minn: „Ef þú vilt þennan aðgang þá verður þú að sjá um þetta.“ Hann fór, talaði við starfsmanninn og fékk aðganginn um leið. Allt sem ég hafði sagt í bréfunum var nefnilega rétt. Starfsmaðurinn hafði bara ekki lesið þau almennilega.

Stuttu seinna er ég að segja þessa sögu, sögu um að það sé ekki hlustað á konur, þegar einn hlustandinn hoppar inn í miðja frásögn og segir: „Þú áttir ekkert að hafa þennan aðgang hvort sem var“ og fer svo að tala um annað. Þöggunin algjör.

 

[ii] Ég hef líka tekið eftir því þegar við þurfum að senda tölvupóst í formlegum erindum að það er betra að eiginmaðurinn sendi þann póst.

 

[iii] Caroline Criado Perez: Invisible Women.

Tíminn

 Tíminn.

Þetta er svo skrítið með tímann.

Eftir að ég lenti inni á radarnum hjá dauðanum þá hef ég þurft að fara oftar til Reykjavíkur en áður. Fjölskyldan mín býr enn í æskuhverfinu og á kvöldin fór ég með strákunum á leikvöllinn við Langholtsskóla. 

Það er svo furðulegt að vera þarna, leika sér þarna.

Öll mín grunnskólaganga var í Langholtsskóla. Ég man eftir að standa þarna á steyptu planinu, engin leiktæki þá auðvitað, standa í röð og bíða eftir að kennarinn kallaði okkur inn.

Meirihluti grunnskólagöngunnar var ágætur. Nema árin 1980-ca. 1982 þegar ég var 10-12. Þá var ég lögð í einelti. Uppnefnd í skólanum og svo eltu Guðrún og Sigga vinkona hennar mig heim á hverjum degi til að uppnefna mig og vera með leiðindi. Þessi spotti frá skólanum og heim í Álfheimana. Ég geng hann oft núna. Núna er hann malbikaður og upplýstur. En hann var það ekki þá.

Veggurinn undir skotinu sem við máluðum í unglingavinnunni 1984 undir verkstjórn Jóns kennara sem var leiðbeinandi í unglingavinnunni líka. Löngu búið að mála yfir myndina. Þetta sumar lifir sem eitt af þeim betri í minningunni.

Það er svo skrítið. að vera þarna. Sami staður, sama manneskjan. Bæði breytt auðvitað en engu að síður. Sami staður, sama manneskja. Allt breytt. Nema minningabókin í höfðinu.

Skrítið.

Óverðugt fórnarlamb

 Fyrir mörgum, mörgum árum síðan sá ég í bíómynd fullyrðingu sem var eitthvað á þessa leið:

Ljótasta orð tungumálsins er fórnarlamb. Það vill engin/n vera fórnarlamb.

Þetta situr í mér og ég skil þessa hugsun. Það er eitthvað gert á hlut mans, eitthvað gert á hlut mans og man getur ekkert gert við því. Stundum er hægt að leita réttar síns en alls ekki alltaf. Og breytir því ekki að einhver braut á man, einhvern veginn situr eftir skítugt skófar á sálinni. Það er skammarlegt að vera fórnarlamb.

Svo, líka fyrir mörgum árum síðan, þá var farið að vinna gegn þessari skömm. Fórnarlambið er jú saklaust, það gerði ekkert af sér.

Íslensk nútímamálsorðabók skilgreinir fórnarlamb svona:

Við munum eftir því, alla vega  við sem erum fædd á og fyrir þriðja fjórðung síðustu aldar,  þegar fórnarlömb nauðgana voru fyrir rétti: "Hvernig varst þú klædd?" var t.d. algeng spurning. 

Nýlegri dæmi er sú fullvissa feðraveldisins að konur ljúgi alveg stöðugt upp á karlmenn.

Svo leið tíminn áfram og skyndilega var smart að vera fórnarlamb. Allt í einu voru allir og afi hans fórnarlamb.

Hvítir stútungkarlar, einhver mesti forréttindahópur heimsins, voru allt í einu fórnarlömb. Sumir töldu m.a.s. að hvítir, kristnir karlar væru júðar nútímans. 

Núna undanfarið hafa samfélagsmiðlar verið undirlagðir af fréttum af Amber Heard og Johnny Depp. Einhver sú ferlegasta sápuópera sem hefur sést lengi.

Mér finnst Amber Heard leiðinleg. Það er einhver leiðinlegur fýlusvipur alltaf á henni. Ég er hins vegar svolítið hrifin af Johnny Depp. Hann var hjartaknúsari í æsku minni, ofmetinn sem leikari en hann er skemmtilegur í Pirates of the Caribbean. Amber Heard, er hún ekki bara einhver gold-digger er reyna koma sér áfram á tengslunum við Depp?

Einhvers staðar pikkaði samt eitthvað. Johnny Depp, hvítur, ríkur, frægur, miðaldra. Var hann fórnarlambið? 

Svo poppaði upp vídeó:

Þarna er farið í það lið fyrir lið hvernig Amber Heard svarar Depp, hvernig hún hæðist að honum, hvernig hún... hagar sér ekki eins og fórnarlamb á að gera.

Þarna festi hönd á því sem var að velkjast um, hún er ekki nógu gott fórnarlamb!

Nokkrum dögum seinna horfði ég á nýjasta þátt Law and Order SVU S23E22 A Final Call at Forlini's Bar (hafið þolinmæði með mér,  þetta er á leiðinni) sem fjallaði um konu sem hafði þolað heimilisofbeldi árum saman. Hún hagaði sér svo heimskulega að það var að drepa mig!

Eruð þið að ná því hvert ég er að fara?

Óeðlilegar aðstæður kalla á óeðlilega hegðun. Barn sem lendir í einelti fer að haga sér skringilega. Svo er þessi skringilega hegðun túlkuð sem ástæða ofbeldisins þegar hún er afleiðingin. 

Fólk sem býr við langvarandi ofbeldi kemur sér upp varnarháttum sem eru, oft á tíðum, fáranlegir. Það vill enginn vera fórnarlamb, það vill enginn lúffa. Stundum rífa þolendur kjaft og hæðast.  Þegar fólk kemst út úr aðstæðunum þarf það að tala um þær, oft og mikið.

Þetta er óeðlileg hegðun en hún kemur ekki út frá því að þolandinn sé skrítinn og ömurlegur og hafi kallað þetta yfir sig. Það var ofbeldið sem framkallaði þessa óeðlilegu hegðun.

Ég ætla að ljúka þessu með tilvitnun í dr. Jessica Taylor:

I’ll always find it fascinating which women get picked as ‘worthy victims’ who get support, crowdfunds, love and compassion; and which women get labelled as liars, narcissists, attention seekers, grifters, mentally ill etc.

I’ve noticed more and more that which one you are labelled with depends on what purpose you serve to others at the time, and whether your face fits.

If you are useful or serve a purpose to observers, you are more likely to be perceived as a worthy victim of something.

If you have no use to others, are irrelevant, unimportant or cannot be used to further someone else’s aims or case, you are likely to be either ignored or recast as a liar.

If you contradict the ‘perfect victim’ stereotype, or you are too low down on the victim hierarchy, you are in dangerous territory. Psychological literature has shown that girls as young as 11 can tell whether they will be blamed or disbelieved - and decide whether to disclose or not.

I think recent events have really hammered this home for me. If you are a woman, and you are disliked, or you contradict the perfect victim stereotype, and you serve no purpose to others, and you can’t be used to prove a point or back up a case example - you are not a victim.

It’s so interesting to sit back for once and watch which women get respected and taken seriously when they are abused or attacked, and which ones are instantly recast as mentally ill dangerous liars.

Some of the patterns are becoming horribly obvious.

Jón bóndi er með stóran félaga!

 Jeddúdda mía, stelpur, guðs gjöf til kvenna, Jón Björn Hreinsson, er aftur á lausu!

Brought to you by

Jón bóndi, sem er reyndar fyrrverandi bóndi, er hress og skemmtilegur og til í allt! Hann er líka með stóran félaga! Hann er að vísu frekar lágvaxinn svo kannski er um hlutfallsstærð að ræða en...

Jón bóndi er líka vinur vina sinna og hvetur þá til dáða. Þegar vinir hans standa í deilum við ættingja sína þá hvetur Jón bóndi þá til að dreifa skít yfir húsið þeirra þar sem börnin þeirra búa. Það er alveg "geggjað flott!"

Þegar hann er beðinn um að standa fyrir máli sínu þá bregst hann við af hugrekki og einurð.

Þið látið auðvitað ekki svona eðalgrip sleppa, stelpur😉

Update:

Jón (ekki) bóndi hefur breytt auglýsingunni og tekið út sinna helsta kost. Sem betur fer tók ég skjáskot.

Vert er að taka fram að hér er vitnað til opinnar auglýsingar á alnetinu og opinnar færslu á facebook.

Eignir bankanna

 Lækkið þá þjónustugjöldin😡

Myndatökumanninum fipaðist aðeins og kemur inn á 😉